Tin Mừng Chúa Giê-su Ki-tô theo thánh Mát-thêu.
16 Khi ấy, Đức Giê-su nói với các Tông Đồ rằng : “Này, Thầy sai anh em đi như chiên đi vào giữa bầy sói. Vậy anh em phải khôn như rắn và đơn sơ như bồ câu.
17 “Hãy coi chừng người đời. Họ sẽ nộp anh em cho các hội đồng, và sẽ đánh đập anh em trong các hội đường của họ. 18 Và anh em sẽ bị điệu ra trước mặt vua chúa quan quyền vì Thầy, để làm chứng cho họ và cho các dân ngoại. 19 Khi người ta nộp anh em, thì anh em đừng lo phải nói làm sao hay phải nói gì, vì trong giờ đó, Thiên Chúa sẽ cho anh em biết phải nói gì : 20 thật vậy, không phải chính anh em nói, mà là Thần Khí của Cha anh em nói trong anh em.
21 “Anh sẽ nộp em, em sẽ nộp anh cho người ta giết, cha sẽ nộp con, con cái sẽ đứng lên chống lại cha mẹ và làm cho cha mẹ phải chết. 22 Vì danh Thầy, anh em sẽ bị mọi người thù ghét. Nhưng kẻ nào bền chí đến cùng, kẻ ấy sẽ được cứu thoát.
23 “Khi người ta bắt bớ anh em trong thành này, thì hãy trốn sang thành khác. Thầy bảo thật anh em : anh em chưa đi hết các thành của Ít-ra-en, thì Con Người đã đến.”
Rao Giảng Tin Mừng: Con Đường Chông Gai
(Hs 14:2-10; Mt 10:16-23)
Qua lời sấm của ngôn sứ Hôsê, Đức Chúa mời gọi Israel trở về với Ngài: “Hỡi Israel, hãy trở về với Đức Chúa là Thiên Chúa của ngươi. Chính vì tội ác của ngươi mà ngươi đã vấp ngã. Hãy trở về với Đức Chúa, mang theo lời cầu nguyện” (Hs 14:2-3). Sự trở về cần được đồng hành với thái độ cầu nguyện [chìm sâu trong biển tình yêu của Thiên Chúa]. Trong lời cầu nguyện khi trở về, Israel cần mặc lấy tâm tình ăn năn và hoàn toàn tín thác vào Đức Chúa [không cậy dựa vào sức mình và sức người khác]: “Hãy thưa với Người: ‘Xin thứ tha mọi gian ác, xin vui nhận lời ngợi khen chúng con dâng lên Ngài làm lễ vật thay thế bò tơ. Chúng con sẽ không cầu cứu với Átsua, sẽ không cậy nhờ vào chiến mã, cũng chẳng gọi là thần những sản phẩm tay chúng con làm ra, vì chỉ ở nơi Ngài, kẻ mồ côi mới tìm được lòng thương cảm’” (Hs 14:3-4). Chính trong tâm tình thành tín này, mà Israel [và chúng ta] cảm nghiệm được tình yêu chữa lành của Thiên Chúa: “Ta sẽ chữa chúng khỏi tội bất trung, sẽ yêu thương chúng hết tình, vì cơn giận của Ta sẽ không còn đeo đuổi chúng” (Hs 14:5). Thiên Chúa luôn muốn chữa lành những vết thương trong các mối tương quan của chúng ta. Ngài luôn yêu chúng ta với tình yêu chung thuỷ, không phân chia? Chúng ta đáp lại tình yêu này như thế nào?
Trong bài Tin Mừng, Chúa Giêsu tiếp tục dạy các môn đệ về công việc rao giảng. Hôm nay, Ngài chỉ cho họ thấy những khó khăn sẽ gặp phải trên con đường rao giảng. Bài Tin Mừng bắt đầu với câu cảnh báo của Chúa Giêsu: “Này, Thầy sai anh em đi như chiên đi vào giữa bầy sói. Vậy anh em phải khôn như rắn và đơn sơ như bồ câu” (Mt 10:16). Câu này, chỉ được tìm thấy trong Tin Mừng Thánh Mátthêu, ám chỉ đến hai thái độ trái ngược nhau mà người môn đệ phải có, đó là đơn sơ và khôn khéo. Ý tưởng này được tìm thấy trong Midrash (2:14): “Thiên Chúa nói về con cái Israel, đối với Ta họ thành thật như chim bồ câu, nhưng đối với dân ngoại, họ khôn ngoan như rắn.” Theo các học giả Kinh Thánh, có thể Thánh Mátthêu biết câu này hay câu này là một câu châm ngôn mà người Do Thái thường nói cho nhau nghe. Trong câu này, Thánh Mátthêu nói đến tầm quan trọng trong việc phân biệt sự đơn sơ vô tội khỏi sự giả dối [lừa bịp] mang tính ngây thơ. Người môn đệ được ví như chiên giữa bầy sói. Điều này nói đến căn tính của họ là chiên và Chúa Giêsu là người chăn chiên. Họ không được xem là người chăn chiên giữa bầy chiên. Là chiên giữa bầy sói, họ phải đối diện với những bách hại và nguy hiểm đang rình rập. Nhưng dù khó khăn và nguy hiểm đang chờ đợi, người môn đệ của Chúa Giêsu phải sống thành thật, không giả dối để giữ mạng sống mình. Họ phải sống đơn sơ vì họ luôn có Chúa Giêsu là Người chăn dắt.
Trong những câu kế tiếp, Chúa Giêsu nói đến những bách hại và cách thức các môn đệ đối diện với những bách hại đó. Đoạn này dường như Thánh Mátthêu lấy hoàn toàn từ Tin Mừng Thánh Máccô (13:9-13), nhưng được lặp lại với những khác biệt khác trong chương 24 (câu 9-14). Điều đầu tiên các môn đệ phải đối diện là: “Hãy coi chừng người đời. Họ sẽ nộp anh em cho các hội đồng, và sẽ đánh đập anh em trong các hội đường của họ” (Mt 10:17). Chúng ta lưu ý chi tiết về việc các môn đệ sẽ bị đánh đập trong “các hội đường của họ.” Điều này có thể nhằm phân biệt với hội đường của các Kitô hữu người Do Thái. Chi tiết này cũng có thể nói về việc cộng đoàn của Thánh Mátthêu đã bị cấm không cho tham dự trong các nghi thức trong hội đường của người Do Thái.
Những khó khăn kế tiếp là: “Và anh em sẽ bị điệu ra trước mặt vua chúa quan quyền vì Thầy, để làm chứng cho họ và cho các dân ngoại” (Mt 10:18). Đây là những thành phần khác nhau đang cai trị Do Thái thời đó. Họ có thể là các quan tổng trấn người Rôma, hay những vua chúa chư hầu của Đế Quốc Rôma như Hêrôđê Agrippa I (x. Cv 12:2) hoặc chính hoàng đế. Đứng trước các thế lực này, các môn đệ phải làm chứng. Không nhất thiết nói đến việc họ phải rao giảng, nhưng là thái độ trung thành và chịu đựng những đau khổ khi bị bách hại. Trong ngày sống, chúng ta cũng có thể gặp những đau khổ và bách hại từ những người chịu trách nhiệm trên chúng ta. Tuy nhiên, điều đáng buồn là đôi khi chúng ta đánh mất sự trung thành của mình với Chúa. Hãy cố gắng sống trung thành dù cuộc sống có nhiều khổ đau, nước mắt!
Bên cạnh đó, Chúa Giêsu dạy các môn đệ phải làm gì khi bị nộp: “Khi người ta nộp anh em, thì anh em đừng lo phải nói làm sao hay phải nói gì, vì trong giờ đó, Thiên Chúa sẽ cho anh em biết phải nói gì: thật vậy, không phải chính anh em nói, mà là Thần Khí của Cha anh em nói trong anh em” (Mt 10:19-20). Khi áp dụng vào cuộc sống [nhất là trường hợp những ai có trách nhiệm giảng dạy], câu này thường được sử dụng như lý do để xin kiếu hầu không chuẩn bị bài giảng. Tuy nhiên, theo Thánh Mátthêu câu này chủ yếu được sử dụng trong bối cảnh khẩn cấp, tức là khi các môn đệ không có thời gian chuẩn bị, hay phải đối diện với những thế lực mạnh hơn, hoặc “khôn ngoan thông thái” hơn mình. Khác với Thánh Luca, Thánh Mátthêu nhấn mạnh đến Thánh Khí là Thần Khí của Chúa Cha. Tóm lại, theo Thánh Mátthêu, khi người môn đệ phải đối diện với trường hợp mà với sức mình sẽ không làm được gì, hãy vững tin vào Thiên Chúa, Đấng sẽ gởi Thần Khí đến hướng dẫn và hoạt động trong họ.
Chi tiết cuối cùng mà chúng ta suy gẫm là câu 21. Câu này nói về những bách hại đến từ những người thân trong gia đình: “Anh sẽ nộp em, em sẽ nộp anh cho người ta giết, cha sẽ nộp con, con cái sẽ đứng lên chống lại cha mẹ và làm cho cha mẹ phải chết” (Mt 10:21). Câu này ngược với câu 18, để nói về việc người môn đệ bị bách hại bởi các thành viên trong và ngoài gia đình. Điều này được diễn tả trong câu 21: “Vì danh Thầy, anh em sẽ bị mọi người thù ghét. Nhưng kẻ nào bền chí đến cùng, kẻ ấy sẽ được cứu thoát.” Các môn đệ sẽ bị mọi người thù ghét (bên ngoài [vua chúa quan quyền và dân ngoại] và bên trong [cha mẹ, anh chị em, con cái]). Nhưng chính sự bền chí đến cùng cho một viễn cảnh tương lai tươi đẹp trong ngày cánh chung là dấu chứng của một đức tin vững mạnh.
Lm. Antôn Nguyễn Ngọc Dũng. SDB
