Tin Mừng Chúa Giê-su Ki-tô theo thánh Mát-thêu.
6 Khi ấy, Đức Giê-su nói với các môn đệ rằng : “Của thánh, đừng quăng cho chó ; ngọc trai, chớ liệng cho heo, kẻo chúng giày đạp dưới chân, rồi còn quay lại cắn xé anh em.
12 “Tất cả những gì anh em muốn người ta làm cho mình, thì chính anh em cũng hãy làm cho người ta, vì Luật Mô-sê và lời các ngôn sứ là thế đó.
13 “Hãy qua cửa hẹp mà vào, vì cửa rộng và đường thênh thang thì đưa đến diệt vong, mà nhiều người lại đi qua đó. 14 Còn cửa hẹp và đường chật thì đưa đến sự sống, nhưng ít người tìm được lối ấy.”
Sống Theo Lời Chúa Giêsu Chỉ Dạy
(2 V 19:9b-11.14-21.31-35a.36; Mt 7:6.12-14)
Trình thuật về thất bại của Xankhêríp, vua Átsua trong việc vây đánh nhà Giuđa, đáng làm chúng ta suy gẫm vì nó giúp chúng ta biết phải đặt niềm tin vào đâu: vào sức mạnh của Thiên Chúa hay vào sức mạnh của con người. Vua Xankhêríp đã đặt niềm tin vào chính mình và quân đội của mình, và kết quả là nhận thất bại đau thương [“Chính đêm ấy, thiên sứ của Đức Chúa ra đánh chết một trăm tám mươi lăm ngàn người trong trại quân Átsua. Vua Átsua là Xankhêríp nhổ trại và lên đường. Ông rút về Ninivê và ở lại đó” (2 V 19:35a-36). Trong khi đó, vua Khítkigia đặt trọn niềm tin vào Thiên Chúa. Vua đã đến với Đức Chúa với trọn tâm tình của mình để xin Thiên Chúa giải thoát dân: “Lạy Đức Chúa, Thiên Chúa Israel, Đấng ngự trên các Kêrubim, chính Ngài, và chỉ mình Ngài mới là Thiên Chúa thống trị mọi vương quốc trần gian. Chính Ngài đã làm nên trời đất. Lạy Đức Chúa, xin lắng tai nghe, lạy Đức Chúa, xin đưa mắt nhìn. Xin nghe rõ những lời Xankhêríp là kẻ đã sai người đến thoá mạ Thiên Chúa hằng sống. Quả thật, lạy Đức Chúa, các vua Át-sua đã tàn phá các dân và xứ sở của họ, quăng các tượng thần của họ vào lửa, vì chúng không phải là thần, mà chỉ là tác phẩm bằng gỗ đá do tay người phàm làm ra, cho nên các vua ấy đã phá huỷ được. Nhưng giờ đây, lạy Đức Chúa, Thiên Chúa chúng con, xin đoái thương cứu chúng con khỏi tay vua ấy, để mọi vương quốc trần gian nhận biết rằng chính Ngài, và chỉ một mình Ngài mới là Thiên Chúa, lạy Đức Chúa!” (2 V 19:15-19). Đức Chúa đã lắng nghe và giải thoát dân Israel khỏi sự vây hãm của vua Xankhêríp. Trong cuộc sống, chúng ta cũng thường đối diện với những chọn lựa, những quyết định, những khó khăn thử thách phải vượt qua. Mỗi lần như thế, chúng ta cậy dựa vào sức mình hay đặt trọn vẹn niềm tin vào Đức Chúa? Chỉ nơi Thiên Chúa chúng ta mới tìm được sự chiến thắng.
Trình thuật Tin mừng hôm nay có một cấu trúc rất chặt chẽ: Bắt đầu với việc phải có hành động tương xứng, biết giá trị của từng vật và kết với lời khuyến cáo phải nỗ lực để đi qua cửa hẹp. Phần giữa hai mệnh đề này là “Thước Vàng.” Phần mở thuộc về lời dạy không được xét đoán, còn “Thước Vàng” thuộc về lời dạy “xin, tìm và gõ” của Chúa Giêsu; lời mời gọi đi qua cửa hẹp thuộc về phần kết luận của bài giảng. Như thế, bài Tin Mừng được nối kết bởi ba phần khác nhau, tạo nên “bản tóm tắt” của những gì Chúa Giêsu dạy các môn đệ của Ngài.
Bài Tin Mừng bắt đầu với những lời sau của Chúa Giêsu: “Của thánh, đừng quăng cho chó; ngọc trai, chớ liệng cho heo, kẻo chúng giày đạp dưới chân, rồi còn quay lại cắn xé anh em” (Mt 7:6). Các học giả Kinh Thánh cho rằng, ý nghĩa của câu này không rõ ràng lắm. “Của thánh” trong Cựu Ước ám chỉ đến thịt được dâng làm của lễ (x. Xh 29:33). Trong bối cảnh của trình thuật Tin Mừng, nó có nghĩa là sứ điệp của Nước Thiên Chúa; sau này “của thánh” được áp dụng cho Thánh Thể (x. Did. 9:5; 10:6). Còn “ngọc trai” trong bối cảnh này có thể có nghĩa là sứ điệp của Nước Trời hoặc chính là bài giảng của Chúa Giêsu. Khi Chúa Giêsu nói đừng “quăng của thánh” hoặc “liệng ngọc trai” cho chó và heo, Ngài ám chỉ việc không được đưa những gì thánh thiện cho những người không biết ý nghĩa của nó. Như chúng ta biết, chó và heo là những con vật bị ô uế [không thanh sạch] trong Cựu Ước (x. Tv 22:17,21). Đây là hình ảnh của những người bị ô uế trong văn chương của các rabbi và những người dân ngoại, hoặc những người lạc giáo. Trong bối cảnh bài Tin Mừng, hình ảnh chó và heo ám chỉ đến những thính giả không có cảm tình với sứ điệp Nước Trời. Chi tiết này cho thấy, sứ điệp Nước Trời sẽ bị loại trừ. Các môn đệ Chúa Giêsu phải khôn ngoan, phải biết công bố sứ điệp Nước Trời cho những người sẵn sàng mở lòng đón nhận, còn những người không đón nhận, cách thức rao giảng tốt nhất chính là làm cho họ những gì mà “Thước Vàng” chỉ dẫn.
Trong bối cảnh của lời dạy về xin, tìm và gõ, Chúa Giêsu mời gọi các môn đệ của Ngài đối xử với nhau theo tiêu chuẩn của “Thước Vàng”: “Tất cả những gì anh em muốn người ta làm cho mình, thì chính anh em cũng hãy làm cho người ta, vì Luật Môsê và lời các ngôn sứ là thế đó” (Mt 7:12). Nhìn từ khía cạnh văn chương, theo các học giả Kinh Thánh, câu này là câu kết của bài giảng, một lời tóm tắt của nội dung bài giảng, trước khi kết thúc với những lời chúc lành và chúc dữ mang tính giao ước. Câu này nối kết với cấu trúc của các câu khác (5:17,20; 6:1,33; và 22:34-40), những nơi mà công thức “đây là lề luật và các ngôn sứ” xuất hiện. “Thước Vàng” có một quá trình tiền lịch sử dài. Những lời này có thể đã được ám chỉ trong Đnl 15:13, Tob 4:15. “Thước Vàng” của có một quá trình tiền lịch sử trong văn hóa Hy Lạp, xuất hiện khoảng thế kỷ thứ 5 trước công nguyên. Nền đạo đức được khuyến khích trong “Thước Vàng” được đặt nền trên sự công bằng và trên sự cân bằng trong các bổn phận. “Thước Vàng” này cần được kiểm soát bởi khái niệm về “điều tốt.” Nếu không, “Thước Vàng” sẽ trở thành sự hỗn loạn trong đời sống đạo đức.
Bài Tin Mừng kết với lời dạy mang tính giao ước với Thiên Chúa: “Hãy qua cửa hẹp mà vào, vì cửa rộng và đường thênh thang thì đưa đến diệt vong, mà nhiều người lại đi qua đó. Còn cửa hẹp và đường chật thì đưa đến sự sống, nhưng ít người tìm được lối ấy” (Mt 7:13-14). Những lời này chỉ ra cho chúng ta hai con đường: con đường dẫn đến sự sống – cửa hẹp, và con đường dẫn đến sự chết – cửa rộng (x. Đnl 28; 30:15). Chúa Giêsu kết thúc bài giảng của mình bằng việc đặt trước các môn đệ một giao ước, một lối sống mà Ngài muốn các môn đệ bước theo. Nếu các môn đệ sống theo lời Ngài dạy, thì sẽ được sống; ngược lại, nếu không đi theo đường Ngài dạy bảo, thì sẽ dẫn đến chỗ diệt vong. Chúng ta sẽ chọn gì: Sự sống hay sự chết, đi theo Chúa Giêsu hay bỏ Ngài?
Lm. Antôn Nguyễn Ngọc Dũng. SDB
